arama

Topraklama ve Yıldırımdan Korunma

  • paylaş
  • Oyla
    Loading...

Elektrik tesislerinde yıldırıma karşı korunmak için, parafudrların topraklama uçları ile açık hava tesislerinde yıldırım düşmesi olasılığı olan bütün madeni kısımlar, özel bir topraklayıcı üzerinden topraklanır. Buna yıldırım topraklaması denir. Diğer bir anlamda yıldırım topraklaması, koruma topraklamasını ifade eder ve bu yüzden iki topraklama birbirine bağlanır.

Yıldırım topraklamasının amacı, elektrik tesisine düşen bir yıldırım darbesinin neden olduğu yüksek gerilim dalgasının, işletmeye zarar vermeden toprağa iletilmesini sağlamaktır. Aynı zamanda yıldırımın, herhangi canlıya zarar vermeden ve herhangi bir yangına sebep olmadan toprağa atılarak etkisiz hale getirilmesidir.

Yıldırımın meydana gelmesi (-) inişli, (-) çıkışlı, (+) inişli, (+) çıkışlı olmak üzere 4 şekilde ortaya çıkar.

Yıldırım, bulut ile yer arasındaki elektrik yüklerinin hızlı şarj olması ile gerçekleşir. Yıldırımın oluşması, bir bulutun alt kısmındaki enerjinin belli bir seviyeye ulaştığında (10 kV/cm2) toprağa doğru bir elektron demeti şeklinde harekete geçmesi ile gerçekleşir.

Yıldırımdan Korunma Çeşitleri

Franklin Çubuk paratoneri: Bu korunma sisteminde yakalama çubuğu, iniş iletkeni ve topraklama tesisatı gibi malzemeler kullanılmaktadır. Bu korumada sivri ucuna oluşturduğu yakalama metodu kullanılır. Sivri uç, iniş iletkeni ile topraklama levhasına düz bir şekilde indirilerek bağlanır.

Franklin yakalama ucu, çelik uçlu krom nikel kaplı ve pirinç üstü krom nikel kaplı olarak üretilmektedir. Havadaki atmosferik olaylardan etkilenmemesi adına bunlardan pirinç olanı daha çok tercih edilmektedir. Franklin çubukları 20, 40, 50 ve 60 santimlik boylarda üretilmektedir.

Faraday kafesi: Bu korunma sisteminde ise Franklin Çubuk sisteminde olan sistemler kullanılmaktadır.

Radyoaktif paratoner: Radyoaktif paratoner ünitesi, radyoaktif paratoner iniş iletkeni, radyoaktif paratoner topraklama tesisatı gibi sistemler kullanılmaktadır. Radyoaktif paratoner, Franklin Çubuklu korunmaya benzemektedir. Aralarındaki tek fark ise, yakalama ucu olarak radyoaktif malzemeden üretilmiş paratoner ünitesi kullanılıyor olmasıdır. Radyoaktif paratoner yıldırımı yakalama konusunda çok gelişmiştir.

Radyoaktif paratonerin amacı, fırtınalı havalarda bulutlarda yüklenmiş olan elektriğin insanlara, işletmelere ve yapılara zarar vermeden olası yüksek gerilimleri oluşturan iyonize kanallarla toprağa iletmektir.

Radyoaktif paratoner koruma yapacağı alanın en yüksek ve orta kısmına konumlandırılmalıdır. Ayrıca en yüksek noktadan 1.5 metre yükseğe inşa edilmelidir. Bu anlamda topraklama kazıklarının birbirlerine mesafeleri boylarının 1.5 katından küçük olmamalıdır. Çünkü çubuklar boyları oranında küresel bir alanda toprağa deşarj yapmaktadırlar.